Aile Hukuku

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm mali (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve hukuki (velayet) sonuçları üzerinde ortak bir mutabakata vararak bir protokol hazırladığı ve mahkemeye sunduğu boşanma türüdür. Çekişmeli boşanma ise, tarafların boşanma kararı veya boşanmanın ferileri (velayet, nafaka, tazminat vb.) konusunda uzlaşamadığı durumlarda açılan, tanıkların dinlendiği ve delillerin incelendiği dava sürecidir.

Süreç, davanın türüne göre büyük değişiklik gösterir. Anlaşmalı boşanma davaları, mahkemelerin yoğunluğuna bağlı olarak genellikle tek celsede ve 1 ila 3 ay içinde sonuçlanır. Çekişmeli boşanma davaları ise delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve bilirkişi incelemeleri gibi aşamalar içerdiğinden ilk derece mahkemesinde ortalama 1 ila 2 yıl sürebilmektedir. İstinaf ve varsa Yargıtay aşamaları da eklenince bu süre uzayabilir.

Türk Medeni Kanunu'na göre velayet konusunda tek bir geçerli kriter vardır: Çocuğun üstün yararı. Hakem veya hakim karar verirken; çocuğun yaşı, psikolojik gelişimi, eğitim hayatı, tarafların çocuğa sunabileceği fiziki/maddi imkanlar ve pedagog (uzman) raporunu dikkate alır. Küçük yaştaki çocukların (genellikle 0-3 yaş) anne şefkatine muhtaç olduğu kabul edilerek, istisnai durumlar dışında velayet çoğunlukla anneye verilir.

Aile hukukunda dört temel nafaka türü bulunur:

• Tedbir Nafakası: Dava süresince eşin veya çocukların geçimi için bağlanan geçici nafakadır.

• İştirak Nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır.

• Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa (diğer taraftan daha ağır kusurlu olmamak kaydıyla) ödenen nafakadır.

• Yardım Nafakası: Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy ve kardeşlere ödenir. Nafaka miktarı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları araştırılarak hakkaniyete uygun şekilde hakim tarafından belirlenir.

1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi olan "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" geçerlidir. Bu rejime göre, evlilik birliği devam ederken eşlerin karşılığını vererek elde ettiği mallar (maaş, bu maaşla alınan ev/araç vb.) kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Ancak, eşlerden birine miras kalan, bağışlanan veya evlilik öncesi alınan mallar "kişisel mal" sayılır ve paylaşıma dahil edilmez.

Fiziksel, psikolojik, ekonomik veya cinsel şiddet gören bireyler için en hızlı hukuki yol, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında tedbir talep etmektir. Bir avukat aracılığıyla veya kolluk kuvvetleri/savcılık üzerinden derhal başvurarak; evden uzaklaştırma, iletişime geçmenin yasaklanması ve koruma kararı gibi tedbirlerin çok kısa sürede alınması sağlanabilir.